HOME      PROGRAM      TICKETS      AROUND & ABOUT      ANTWERP GAY GUIDE
 
 
   
 
 

Professor Dave Sinardet sprak met burgemeester Bart De Wever en Schepen voor Sociale Zaken Fons Duchateau

Bart De Wever: ‘Hoe begin je aan mannenseks op het platteland in Kenia? Ik zou het begot niet weten.’
Fons Duchateau: ‘Allez, Bart?’

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Onder de vluchtelingen die naar Europa komen op zoek naar een veilig leven, zitten ook holebi’s en transgenders. Maar wat doen we om deze mensen te helpen? Antwerp Pride bracht de charmantste politicoloog van het land samen met de machtigste burgemeester van het land en de schepen die bevoegd is voor het opvangbeleid in onze stad om hierover van gedachten te wisselen. Voorzichtige conclusie van een pittig gesprek: er is verbetering op komst.

De lente doet lastig als we op weg zijn naar het stadhuis. De Grote Markt ligt er doorweekt bij onder mistroostig grijs. Maar op het Schoon Verdiep is de sfeer opperbest. De drie heren hebben er duidelijk zin in. Die heren zijn niet de minste. Professor Dave Sinardet, politicoloog aan de VUB, staat bekend om zijn snedige analyses van de politiek. Aan de andere kant van de tafel zit de voorzitter van de grootste partij van het land en burgervader van deze stad: Bart De Wever (N-VA). In een met smaak uitgekozen pak trakteert de burgemeester zijn gasten op chocolaatjes die hij heeft meegebracht uit Sint-Petersburg en die, op de verpakking, de grote communistische leiders tonen. ‘Pas op, ze zijn nochtans niet slecht,’ biedt hij aan. Sinardet reageert meteen bij de pinken: ‘Heeft u daar ook een rechtse versie van, want communistische chocolade op het Schoon Verdiep is dezer dagen toch wat vreemd?’ Het zal niet de laatste keer zijn dat er hartelijk gelachen wordt tijdens het gesprek.
Schepen van Sociale Zaken en partijgenoot Fons Duchateau laat de doos minzaam aan zich voorbijgaan. Hij is de schepen die in deze stad voor de opvang en inburgering van vluchtelingen moet zorgen en dus ook van de holebi’s en transgenders onder hen. Een zeer kwetsbare groep waarvoor Antwerp Pride dit jaar extra aandacht vraagt. Daar zullen de drie heren het een ruim uur over hebben.

Dave Sinardet: Gaan we meteen naar die problematiek. We merken dat er weinig beleid is rond de opvang van LGBT vluchtelingen.
Bart De Wever: Dat zijn natuurlijk geen stedelijke bevoegdheden. Je moet een onderscheid maken tussen het recente fenomeen van oorlogsvluchtelingen en diegenen die in de slipstream van oorlogsvluchtelingen hun kans wagen in Europa. Er zullen holebi’s en transgenders tussen zitten, maar er is geen specifieke uittocht van holebi’s aan de gang. Holebi’s zijn sowieso vrij hoog vertegenwoordigd binnen de stroom van asielzoekers die naar Europa komen. De erkenningspercentages zijn vrij stabiel. In 2009 waren er 376 asielaanvragen omwille van seksuele geaardheid. Daarvan werd 33.7 procent erkend. In 2014 gaat het om 1070 aanvragen en wordt 35 procent erkend. Blijkbaar is er een continuiteit in de erkenning.

DS: Hoe wordt dat onderzocht?
BDW: Men bezweert mij dat dit degelijk is. We hebben vragen en technieken die ons in staat stellen om te achterhalen of iemand daadwerkelijk homoseksueel is. Want een tastbaar bewijs geven voor een geaardheid is natuurlijk moeilijk. Een voorbeeld van zo’n vraag is: hoe begin je aan mannenseks op het platteland in Kenia. Ik zou het begot niet weten.
Fons Duchateau: ‘Allez, Bart?’ (Hilariteit)
BDW: ‘Ik zou dus door de mand vallen, maar iemand die het wel weet kan dan wel een erkenning krijgen. Voor alle duidelijkheid: ik sta 200 procent achter de opvang van mensen die vervolgd worden omwille van hun individualiteit. Maar de problematiek van een massa die op de vlucht is voor een oorlog, of mensen die voor hun geaardheid op de vlucht zijn, mag je niet vermengen.

DS: Er zijn verschillende rapporten, onder andere van Vluchtelingenwerk Vlaanderen, die toch wat problemen aankaarten met die procedure. De ondervragers gaan bijvoorbeeld uit van het holebizijn in een westerse context. Als je in je land van herkomst in de kast zit, heb je misschien niet altijd kennis van de plaatselijke gayscene.
FD: De procedure wordt ook regelmatig verfijnd naarmate we meer en betere informatie krijgen over een bepaalde regio. Het is een work in progres. In geval van twijfel wordt ook het voordeel van de twijfel gegeven. Je moet als overheid natuurlijk wel een paar tools hebben om de waarheid te verifiëren.’
BDW: ‘Dat is natuurlijk een federale bevoegdheid, maar ik heb het even nagevraagd en volgens de staatssecretaris is er geen probleem. Want er is uiteraard wel nagedacht over die procedure. Wordt die altijd toegepast met de meeste empathie voor elk individu? Daar kan ik niet over oordelen. Als Vluchtelingenwerk cases heeft waaruit het tegendeel blijkt, dan lijkt het me de moeite om die cases te bekijken. Mocht er een probleem zijn, sta ik natuurlijk open voor verbetering. We gaan niemand terug sturen naar een land waar je een holebi echt niet naartoe wil sturen.

DS: Wat dan als we mensen gaan terug sturen naar Turkije via immediate returns? Er wordt vanuit gegaan dat Turkije een veilig derde land is. Maar evenzeer zijn er meldingen vanuit Turkije over de schendingen van mensenrechten en zeker wat LGBT’s betreft.
BDW: Ik heb de deal met Turkije nooit een leuke deal gevonden, wel een onvermijdelijke. Ik heb altijd gezegd dat de opengrenzen politiek van Europa de intolerantie zou aanwakkeren. Het is soms door de wereld te willen verbeteren dat je hem helemaal om zeep helpt. Kijk naar de recente verkiezingsuitslag in Oostenrijk. Bovendien gaat men mensen die terecht op de vlucht zijn in hun rechten schenden. Als landen zeggen: het is genoeg en de deuren gaan dicht, dan zal die deur ook wel dicht gaan voor iemand die er wel had door gemoeten.

DS: Is uw stelling dan dat de verkeerde asielzoekers worden toegelaten?
BDW: Je moet een onderscheid maken tussen mensen die individueel vervolgd worden. Die mensen moet je helpen. Maar als je iedereen in de wereld met een probleem een kans wil geven binnen de asielprocedure, dan zal je op een gegeven moment niemand nog een kans kunnen geven.

DS: Maar die deal met Turkije wordt wel, misschien met niet veel enthousiasme, gesteund door de Belgische regering en door uw partij. Worden er met Turkije afspraken gemaakt specifiek rond de rechten van LGBT vluchtelingen en is dat niets wat België zou kunnen ondernemen?
BDW (blaast): Binnen Europa wordt daar waarschijnlijk over gesproken, maar in de huidige context zou ik me daar niet teveel illusies over maken.

Dichter bij de stedelijke bevoegdheden ligt de problematiek van de opvang van LGBT vluchtelingen. Wat doet de stad hier concreet?
FDC: De vluchtelingencrisis is een heel specifieke crisis en de opvang van LGBT’s vraagt expertise. Samen met Cavaria werken we aan een project waarbij referentiepersonen in verschillende centra en diensten een opleiding zullen krijgen over hoe ze met holebi’s en transgenders moeten omgaan. Zij kunnen op hun beurt holebi’s en transgenders doorverwijzen naar Roze Huizen, bijeenkomsten, enzovoort. Daarnaast willen we ons ook toespitsen op de situatie van niet-begeleide minderjarige jongeren middels een ‘woonbuddyproject’. Jongeren worden dan begeleid door een buddy en krijgen psychologische hulp en individuele begeleiding. Het is daarbij ook de bedoeling dat de buddy en de asielzoeker samen een netwerk uitbouwen. Die plannen zijn er al, maar we wachten nog op Europese fondsen. Uiteraard blijven we geweld tegen holebi’s en transgenders, vluchteling of niet, aanpakken en blijven we sensibiliseren in samenwerking met het Roze Huis.

DS: Uit internationale rapporten blijkt dat er in opvangcentra vormen van uitsluiting zijn tegenover LGBT’s en zelfs geweld, al dan niet fysiek. In Nederland en Duitsland kwamen schrijnende gevallen al in de media. Zo’n problemen kunnen zich dus ook voordoen in ons ons land en in onze stad. Hoe kunnen we verzekeren dat LGBT vluchtelingen veilig opgevangen worden in onze asielcentra?
BDW: Terwijl mensen wachten op hun erkenning komen ze in een collectieve opvang die de federale overheid voorziet en daar kunnen er problemen ontstaan. Als je plots 40.000 mensen moet opvangen dan kan het wel eens gebeuren dat de mix niet gelukkig is. Dan kan het gebeuren dat Afghaanse Sjiieten die in Irak werden ingezet tegen Iraakse Soennieten nu elkaar opnieuw tegenkomen in die collectieve opvang. In heel Europa zorgt dat voor problemen. Als je als holebi of transgender in die stroom van 40.000 vluchtelingen bent meegekomen en het land van opvang moet plotseling zoveel mensen plaatsen, dan kan je misschien wel in een zeer onaangename omgeving terechtkomen waar je op weinig begrip kan rekenen omwille van je geaardheid.
FD: We zijn in Antwerpen nog op zoek naar woningen om vluchtelingen onder te brengen eens ze erkend zijn. Daar zien we zeker op toe dat de mix in de straat of appartementsgebouw goed zit.

DS: In Nederland zorgt men sinds kort voor een gescheiden opvang.
BDW: Dat ligt voor mij principieel heel moeilijk. Je vangt mensen op die vluchten naar de Verlichting en het eerste dat je doet is tonen dat je hier niet kan samenleven. Maar dat zijn wel mensen die later moeten samenleven eens ze erkend zijn. Als je met een normale vluchtelingenstroom zit, met normale opvangtijden is dat allemaal nog te behappen en kan je veel praktisch oplossen door bijvoorbeeld mensen te verplaatsen. Maar de voorbije zes maanden zitten we in uitzonderlijke omstandigheden. Het is sauf qui peut. Om dan nog op maat gemaakte oplossingen te zoeken is moeilijk. Heb je zes maanden geleden over dit probleem gehoord, toen er sprake was van een normale instroom?

DS: Het probleem stelt zich nu wel.
BDW Akkoord, en als iemand zich even onveilig voelt in een opvangcentrum als in het land waaruit hij gevlucht is moeten we ingrijpen.
FD Dat gebeurt trouwens. Er worden ook nu nog mensen verplaatst als het mogelijk is. Maar waar trek je de grens: gaan we mannen en vrouwen ook gescheiden opvangen? Dan gaan we heel snel afwijken van onze normen en waarden.

DS: De organisaties die een betere opvang bepleiten voor LGBT’s zijn net diegenen die pleiten voor open grenzen.
BDW Ik heb nooit gezegd dat de grenzen dicht moeten. Ik heb altijd gezegd dat we geen ongecontroleerde instroom kunnen tolereren. Als je dat onder controle hebt, kan je een hervestigingsbeleid voeren. Dan kan je holebi’s en transgenders er als eerste uithalen en helpen. Maar dat gaat nu niet meer door de stroom. Er is ook nog weinig tolerantie voor in Europa. En dat is heel jammer. We doen wat we kunnen en worden voorbijgestoken door rechtse populisten. Die zullen niet voor meer openheid zorgen. Dat is nu al gaande.

DS: Vluchtelingen moeten na hun erkenning ook integreren wat uiteraard ook een aantal uitdagingen met zich meebrengt. Wat doet de stad daar concreet?
FD Ik hoop niet dat we op vlak van integratie een apart parcours uittekenen voor holebi’s en transgenders dan bij andere mensen die moeten inburgeren. Het Roze Huis werkt samen met verenigingen als Merhaba, Shouf Shouf of Why Me. Daar moeten we sterk op blijven inzetten. Het andere verhaal is belangrijker: hoe maken we duidelijk aan vluchtelingen die hier integreren dat holebi’s en transgenders een onlosmakelijk deel zijn van onze maatschappij en volledig aanvaard worden en dat geen enkele vorm van geweld geaccepteerd wordt.
BDW Ik volg daar volledig in. De hyperdiversiteit in onze stad zorgt voor een aantal uitdagingen. In onze inburgeringsceremonies hameren wij er steeds op dat andere seksuele geaardheden hier aanvaard worden en je hier kan zijn wie je wil zijn. Ik zie dan sommige mensen letterlijk raar opkijken. Toch is het belangrijk dat ze dat horen van het gezag.

DS:  Er is inderdaad een probleem rond de aanvaarding van homoseksualiteit, onder andere binnen de moslimgemeenschap. Dat maakt het in de eerste plaats zeer moeilijk voor homoseksuele moslims. Hoe kan de stad daar helpen?
FD: Als OCMW voorzitter word ik vaak geconfronteerd met jonge lesbische meisjes die worden uitgesloten door hun gemeenschap omdat ze niet willen huwen. We moeten waar we kunnen die mensen blijven steunen. Maar het zal voor een stuk ook vanuit de gemeenschap moeten gebeuren.
BDW: Een makkelijk antwoord op deze moeilijke vraag is dat mensen met een andere cultuur zich niet gewoon aan de wet moeten houden, maar ook hun persoonlijke cultuur moeten aanpassen aan de waarden van onze samenleving. Wat ik de moslimgemeenschap vooral toewens is secularisatie. Wie zijn leven nu nog laat bepalen door een onzichtbare almachtige leeft in het verleden. Ik zou graag iedereen mee naar de toekomst krijgen.

DS: Het probleem stelt zich niet enkel bij moslims maar ook bij de joodse gemeenschap. Dat wordt in het publieke debat vaak vergeten.
BDW Dat ontken ik niet. Daar is het veel subtieler. De joodse gemeenschap heeft zich wel op vlak van burgerschap geassimileerd. Daar waar hun culturele software wringt met de onze zoeken zij pragmatische oplossingen weg van de openbaarheid. Een aantal zaken binnen de joodse gemeenschap blijven toegedekt. Ik ken geen joodse holebi’s die de zaak al hebben aangekaart of bij mij zijn gekomen met dat probleem. Dat wil ook iets zeggen. Dat maakt het ook moeilijker want als een probleem niet benoemd wordt kan je er niets aan doen.
FD We vangen ook geen signalen op dat er in die gemeenschap geweld wordt gepleegd tegen holebi’s en transgenders. Dan zou je als overheid kunnen ingrijpen.

DS: Maar in het publieke debat gaat het altijd over moslims. Dat is ook het discours van uw partij.
BDW Dat heeft ook met andere zaken te maken. Er is de terreurdreiging, extremisme,... Mensen zien ook de beelden van IS die homo’s van daken gooit. Dat kan je toch niet vergelijken met de manier waarop de joodse gemeenschap omgaat met homo’s? Er is ook een probleem in de Indische gemeenschap, de Afrikaanse gemeenschap, noem maar op. Zelfs in het zuiden van Europa zijn er nog problemen.

DS: Tot slot: wat betekent Antwerp Pride voor jullie?
BDW: Een opportuniteit voor de stad. We hebben een mooie pride die heel wat volk naar de stad trekt in een hele feestelijke sfeer. Alleen valt het voor mij altijd op een slecht moment want tekens in mijn vakantie. Ik heb er dus nog nooit bij kunnen zijn, maar ik hoor alleen maar positieve reacties en er zijn elk jaar nauwelijks problemen.
FD: Belangrijk is ook de vanzelfsprekendheid waarmee het hier door kan gaan, wat op andere plaatsen nog lang niet het geval is. De terechte aanvaarding en de manier waarop het omarmd wordt door onze bewoners is een heel sterk argument.
BDW: Het is soms een kwestie van horden te nemen. Toen we enkele jaren geleden toelieten dat de politie mocht meelopen in uniform, was dat voor sommigen een brug te ver. We hebben het toch gedaan en nu vinden we dat normaal. Voor de holebigemeenschap is het eigenlijk een luxe dat ze nu een thema kunnen aansnijden als LGBT-vluchtelingen. Ik bedoel niet dat er geen problemen meer zijn voor de holebigemeenschap maar jullie kunnen tegenwoordig wel de focus leggen op andere zaken.